Böbrek Nakli Merkezi - Kent Sağlık Grubu | 0 850 222 53 68
Yükleniyor..

Kent Sağlık Grubu
Böbrek Nakli Merkezi

Böbreklerimiz çok sayıda islevi aynı anda yerine getirir. Böbreklerin yapısı, temel islevlerini etkin bir biçimde yerine getirecek sekilde gelismistir. Böbrekler idrar yoluyla atık ve zararlı ürünlerin vücuttan uzaklastırılmasını, vücuttaki tuz ve su dengesini ve kandaki çesitli minerallerin sabit bir düzeyde tutulmasını saglarlar.

Kroni­k böbrek yetmezliği, böbreği­n tüm i­şlevler­ini­n kalıcı ve ilerleyici bir şekilde bozulmasıdır. Böbrek yetmezl­iği yaşamla bağdaşmaz seviyeye ulaştığında tablo “son dönem böbrek yetmezl­iği­” olarak adlandırılır. Bu durumda hastalar di­yali­z (hemod­iyali­z, peri­ton di­yali­zi­) ve böbrek nakl­i g­ibi­ böbrek yeri­ne koyma tedavi­leri­ne ihti­yaç duyarlar. En ­ideal böbrek yer­ine koyma tedavi­si­ yöntem­i i­se böbrek nakli­di­r.

GENEL BİLGİ EKİBİMİZ MERAK ETTİKLERİNİZ HASTALARIMIZ
Genel Bilgiler
KENT HASTANESİ BÖBREK NAKLİ MERKEZİ

Kent Hastanesi Böbrek Nakli Merkezi Türkiye'de böbrek naklini ilk olarak gerçekleştiren Hacettepe Üniversitesinde böbrek nakli eğitimlerini aldıktan sonra ABD'nin önde gelen böbrek nakli merkezlerinde üst ihtisaslarını yapmış olan Böbrek Nakli Ekibi ile hizmet vermektedir.

Kent Hastanesi Böbrek Nakli Merkezi, SGK (Emekli Sandığı, SSK, Bağ-Kur) mensubu hastalara da hizmet vererek, özel hastane konforunda tedavi etmektedir.

Kent Hastanesi Böbrek Nakli Merkezinin hedefi böbrek hastalarını hemodiyalize bağlı yaşantıdan ve böbrek bekleme listesinden çıkarmak, tekrar sağlıklı ve üretken yaşantılarına dönmelerini sağlamaktır. Ülkemizde böbrek naklini yaygınlaştırmak ve organ bağışının tanıtımını yaparak halkı bu konuda duyarlı kılmaktır.

Nakil için merkezimize başvurmanız halinde; ameliyat öncesi tetkikleriniz birkaç gün içinde tamamlanır ve sağlığınıza sıra beklemeden kavuşmanız için tüm hastane çalışanları size yardımcı olur.

Kent Hastanesi Organ Nakli'ni desteklemektedir...
Böbrek Nakli Tarihçesi
Dünyada ilk başarılı böbrek nakli 1954 yılında Harvard'da Dr. Joseph E. Murray tarafından gerçekleştirilmiştir. O zamana kadar böbrek naklinde aşılamamış bir sorun olan doku uyuşmazlığını Dr. Murray tek yumurta ikizleri arasında yaptığı bu böbrek nakli ile ilk defa aşmayı başarmıştır. Böbrek yetmezliği nedeniyle her geçen gün ölüme giden Richard Herrick'in imdadına ikiz kardeşi Ronald yetişmiş ve Dr. Murray'in bir böbreğini kardeşine nakletmesine izin vermiştir. Böbrek vericileri arasında Richard Herrick'in yeri çok farklıdır. O bir bilinmezler ve sorular yığınının içinde böbreğini kardeşine bağışlayarak tarih yazan bir öncüdür. Kardeşi nakilden 8 yıl sonra hayata veda etmesine karşın verici Richard halen hayattadır.

Dr. Murray 1990 yılında bu başarısından dolayı Nobel tıp ödülüne layık görülmüştür. Dr. Murray'e nobel ödülünü getiren bu keşfi ile dünya üzerinde umutsuzca bekleyen yüz binlerce böbrek hastasına yaşamın kapılarını yeniden aralayacak ışığı yakmasıdır. Önemli olan ilki başarmaktır, gerisi mutlaka gelecektir. Nitekim Dr. Murray'in ilk başarılı böbrek naklini geliştirmesinden sonra böbrek yetmezliği insanoğlunun hükmedebildiği hastalıklar grubuna dahil olmuş ve gelişmeler çığ gibi artmıştır. Böbrek naklindeki en önemli engel alıcının bağışıklık sistemidir. Nakledilmiş böbreği kendisinden olmayan bir yabancı cisim kabul eden bağışıklık sistemi bu yeni dokuyu reddetmek ister. Kortizon ve diğer bağışıklık sistemini baskılayan ilaçların kullanıma girmesi sonrasında organ reddi çok önemli oranda kontrol edilebilmiştir.

Türkiye'de ilk böbrek nakli Hacettepe Üniversitesinde 3 kasım 1975 tarihinde Sayın Dr. Mehmet Haberal tarafından bir annenin oğluna bağışladığı böbreğin nakli ile gerçekleştirilmiştir. Ülkemizdeki ilk kadavradan böbrek nakli yine aynı ekip tarafından Almanya'dan gönderilen bir kadavra böbreğinin bir Türk gencine nakledilmesi ile gerçekleştirilmiştir.

6.3.1980 tarihinde T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı organ naklinin dinen caiz olduğuna dair resmi görüşünü açıklayarak organ bağışı ve naklinin dinen önünü açmıştır.

Kent Hastanesi Organ Nakli'ni desteklemektedir...
Böbrek Nakli

Kronik böbrek yetmezliği böbrek fonksiyonlarının kalıcı olarak kaybıdır ve son dönem böbrek yetmezliği ile sonlanır. Son dönem böbrek yetmezliği her milyonda 60–160 kişiyi etkiler. Diyaliz ve böbrek nakli öncesi zamanlarda bu durum ölümle sonuçlanırdı.

Son dönem böbrek yetmezliğinin en yaygın nedeni şeker hastalığının bir komplikasyonu olan diyabetik nefropatidir ve bunu kronik iyi kontrol edilmemiş hipertansiyon gibi damar hastalıklarının neden olduğu nefropatiler, böbreğin en küçük fonksiyon gören yapısı olan glomerülü tutup onun fonksiyonunu bozan glomerulonefrit adı verilen böbrek hastalıkları, böbrekte birden çok kistlerle karakterize bir hastalık olan polikistik böbrek hastalığı ile interstisyel nefrit hastalığı izler; son üçü daha az yaygındır ve görülme sıklıkları zaman içinde anlamlı bir değişiklik göstermemiştir.

Böbrek yetmezliği gelişen bir hastada üç tedavi seçeneği söz konusudur: hemodiyaliz, periton diyalizi ve böbrek nakli. Sizin için en iyi tedavi biçiminin hangisi olduğuna doktorlarınız karar verir. Böbrek nakli ya da böbrek transplantasyonu cerrahi bir müdahaledir. Vericiden cerrahi bir operasyon ile çıkarılan sağlıklı tek bir böbrek son dönem böbrek yetmezliği gelişen kişiye gene cerrahi bir operasyon ile nakledilir. Böbrek nakli, hayatını tehdit eden bir başka hastalığı olmayan son dönem böbrek yetmezliği gelişmiş hastalarda yaygın bir şekilde uygulanan ve son dönem böbrek yetmezliğinin kabul edilmiş en iyi tedavi şeklidir. Başarılı bir böbrek nakli geçiren hastalar daha iyi bir yaşam kalitesine kavuşurlar. Nakil sonrası diyaliz gereksinimi ortadan kalkar ve diyaliz işlemlerinin oluşturduğu fiziksel ve psikolojik zorluklardan kurtulan kişi kendini daha enerjik ve özgür hisseder, beslenme ile ilgili kısıtlamalar azalır, başarılı bir böbrek nakli yapılan hastaların kısa ve uzun dönem sağ kalım şansı diyaliz tedavisi altındaki hastalara kıyasla daha uzundur.

Böbrek nakli operasyonu için hastanın uygun bir vericiye ihtiyacı vardır. Bu verici canlı ya da kadavra (yaşamı sona ermiş) olabilir.

Canlı Vericiden Böbrek Nakli: Verici sizin yakın ya da uzak akrabalarınızdan biri olabileceği gibi, yakın bir arkadaşınız veya böbreğini ihtiyacı olan bir hastaya bağışlamak isteyen herhangi bir bağış sever de olabilir. Türkiye Cumhuriyeti yasalarına göre 4. dereceye kadar kan ve kayın hısımlarından böbrek alınıp hastaya nakledilebilir. Ülkemizdeki geçerli yasalara göre akraba olmayan canlı verici adaylarının bağışı ancak belli bazı kıstasların varlığı durumunda kabul edilebilir, bununla birlikte bu durum sosyal ve etik açıdan sorunlara neden olabileceği için ülke genelinde uygulanması çok yaygınlaşmamıştır.
Gönüllü kişide yapılan ayrıntılı bir tıbbi değerlendirme ile bir böbreğinin alınmasında herhangi bir sakınca ya da engelin olup olmadığı araştırılır. Tıbbi değerlendirmenin içeriği şu şekildedir:
• Vücuttaki kalp, akciğer, sindirim sistemi gibi hayati önem taşıyan organların fonksiyonları ve yapıları değerlendirilir. Bu değerlendirme organ nakli ekibindeki nefrolog tarafından ve onun liderliğinde gerçekleştirilir.
• Böbreklere yönelik incelemeler yapılarak böbreklerin yapısı, işlevsel durumları, böbreği besleyen damarlarının durumu, idrar boşaltım yolları ile ilgili kontroller yapılır.
• Ruhsal durumu psikolog tarafından değerlendirilir ve gerçekten gönüllü olup olmadığı, verici üzerinde herhangi bir sosyal baskının varlığı sorgulanır.

Eğer tüm incelemeler uygunsa gönüllü kişinin böbrek bağışlamasında bir sakınca olmadığına karar verilebilir.

Kadavradan Böbrek Nakli: Kadavra vericilerin çoğunu genellikle trafik kazası, beyin kanaması, beyin tümörü veya kalp krizi gibi ciddi hastalıklar nedeniyle yoğun bakımda izlenen, solunum cihazına bağlı ve beyin hasarı nedeniyle beyin ölümü gerçekleşmiş ve tıbbi açıdan kanıtlanmış beyin ölümü tanısı alan hastalar oluşturur. Beyin ölümü gelişen bu kişilerin organlarının alınabilmesi için ailelerinin izin vermesi yasal bir zorunluluktur. Yapılan incelemeler ile organı alınan kadavra vericinin herhangi bir bulaşıcı hastalık, günümüz olanakları ile saptanabilen bir kanser veya böbrek hastalığına sahip olmadığı göstermelidir. Uygun şartlarda çıkartılan ve özel koruma sıvılarında korunan böbrekler beyin ölümü gerçekleşen kişiden alındıktan sonra en kısa sürede alıcıya nakledilmeye çalışılır. Ülkemizde kadavradan organ bağışı son derece az olduğu için uzun bekleme listeleri vardır.

Her iki tip böbrek naklinin kendine özgü avantajları ve dezavantajları mevcuttur. Gelişmiş ülkelerde canlı vericilerin sayısı artmaktadır. Canlı vericilerin kullanılmasıyla kadavra başarısına göre biraz daha yüksek başarı oranları elde edilmiştir. Canlı bağış bazı hastaları uzun bekleme listesinden ve hatta diyalizden koruyabilmektedir. Günümüzde, dünyadaki tüm böbrek nakli operasyonlarının %20-25’i canlı vericilerle uygulanmaktadır. Vericilerin çoğu genetik olarak akrabadır. Yine de, küçük ama giderek artan sayıda olguda, vericiler genetik olarak ilişkili değildir ve eş, arkadaş veya duygusal olarak bağlı diğer kişileri içermektedir. Canlı vericilerin yakın akraba olması tercih edilir. Yakın akrabalarda (kardeş, anne, baba, çocuk) uyumlu böbrek olma olasılığı daha fazladır. Akraba olmayan kişilerde uyumlu böbrek bulunması olasılığı düşüktür. 18 yaşından küçükler böbrek vericisi olarak kullanılamazlar. Bir insanın böbrek vericisi olması için gönüllü olması gereklidir, hiç kimseden zorla organı alınamaz. Etik ilkeler canlı vericilerin zorlanmamış olmasını ve herhangi bir mali kazanç sağlanmamasını zorunlu kılar. Canlı bağış olağanüstü değere sahip bir “hediye” olarak düşünülmeli ve uygun bir verici bulunduğunda hemen gerçekleştirilmelidir.

Canlı vericinin avantajları:
• Kadavra böbreğe göre daha iyi sonuçlar (uzun ve kısa dönem).
• Uyumlu erken işlev ve kolay kontrol.
• Nakil operasyonu için uzun bekleme süresini ortadan kaldırır.
• Bağışıklık sistemini baskılamak için daha az saldırgan bir ilaç tedavisi gereksinimi.
• Vericiye duygusal kazanç sağlar.
• Dünya çapında böbrek nakli oranını arttırır.
Böbrek nakli yapılabilmesi için ilk şart kan grubu uyumluluğudur. Aşağıdaki tablo hangi kan grubunun hangi kan grubundan böbrek alabileceğini göstermektedir. Rh faktörü böbrek naklinde önem taşımaz

Gerek canlı vericiden, gerekse kadavradan yapılan başarılı böbrek nakli ameliyatlarında diyaliz tedavilerinde olduğu gibi böbrek fonksiyonlarından bazıları değil, tamamı yerine getirilir. Canlı vericiden alınan böbrekte bir yıllık yaşam beklentisi % 95 ve 5 yıllık % 85’tir. Kadavradan alınan böbrekte ise bir yıllık yaşam beklentisi % 83 ve 5 yıllık % 68’dir.

Kent Hastanesi Organ Nakli'ni desteklemektedir...

Böbrek Nakli Ameliyatı

Operasyon genel anestezi altında yapılır. Genel anestezi sırasında tamamen uykuda olacağınız için operasyon boyunca herhangi bir şey hissetmez ve ağrı duymazsınız. Operasyondan önce anestezi uzmanı tarafından tıbbi değerlendirmeniz yapılır ve nasıl bir anestezi planı yapılacağına karar verilir.

Operasyon boyunca size uykuda kalmanızı sağlayacak anestezi etkisi gösteren bir ilaç uygulanır. Bu ilaç damar yolu aracılığı ile verilebileceği gibi ağız yolundan solunum yollarına takılan bir tüp aracılığı ile de verilebilir.

Operasyon boyunca anestezi ekibi sizin kalp atışlarınızı, kan basıncınızı ve kan oksijen seviyelerinizi sürekli takip edip kontrol altında tutar. Kan basıncınız kolunuza takılan bir tansiyon aygıtı yardımıyla gözlenirken kalp atışlarınız göğsünüze yerleştirilen elektrotlar aracılığı ile kontrol edilir. Kan oksijen seviyeleri pulse-oksidometre adı verilen aygıtlar ile takip edilir.

Anestezi ekibi size anesteziyi uygulayıp uyuttuktan sonra cerrahi ekip operasyona başlar.

Eğer canlı bir vericiden böbrek alınacaksa önce verici ameliyathaneye alınır ve nakil yapılacak böbreğin çıkarılıp hazırlanması süreci tamamlanır.

Nakledilecek böbrek vericiden çıkarıldıktan sonra -alıcıya takılmadan önce- vücut dışında masa üzerinde çeşitli solüsyonlarla yıkanır, nakil için gerekli kontroller yapılır ve soğutularak bekletilir, bu sırada alıcı diğer odada anestezi almış ve nakil operasyonu için hazırlanmış durumda beklemektedir.

Böbrek nakli operasyonunda fonksiyon görmeyen böbrekleriniz yerinde bırakılır. Bununla birlikte fonksiyon görmeyen böbrekleriniz yüksek tansiyona ya da kontrol altına alınamayan tekrarlayan enfeksiyonlara neden oluyorsa çıkarılması söz konusu olabilir. Bu durum operasyondan önce belirlenir ve size bildirilir.
Operasyonda nakil edilen böbrek –eğer bu duruma engel olacak bir durum yok ise- genellikle karnınızın sağ alt bölgesinde sağ bacağınızın hemen üzerindeki pelvis adı verilen vücut bölgesine yerleştirilir.

Nakledilen böbreğin önce arteri daha sonra veni pelvisteki damarlarınıza anastomoze (ağız ağıza getirip ağızlaştırma veya birleştirme işlemi) edilir.

Ardından yeni böbreğin üreteri (böbreğin meydana getirdiği idrarı idrar kesesine taşıyan tüp şeklinde yapı) idrar keseniz ile anastomoz edilerek operasyon tamamlanır.

Operasyondan sonra bir süre derlenme odasında anestezi ekibi tarafından kontrol altında tutulursunuz ve uyanma sürecinizin normal seyredip etmediği gözlenir. Herhangi bir sorun olmadığı kanaatine varıldığında servise çıkarılırsınız.

Kent Hastanesi Organ Nakli'ni desteklemektedir...

Ameliyat Sonrası Komplikasyonlar
BÖBREK NAKLİ OPERASYONU KOMPLİKASYONLARI
Böbrek nakli gibi önemli bir ameliyat geçiren tüm hastalar ameliyat sonrası ender de olsa bazı komplikasyonlarla karşı karşıya kalabilirler. Bu nedenle sizde bu komplikasyonlardan herhangi biri ortaya çıkarsa endişelenmemelisiniz. Transplantasyon ekibiniz komplikasyonlar açısından ellerinden geleni yapacaklar ve sizi yakından takip edip ortaya çıkan komplikasyonları hızla tedavi etmeye çalışacaklardır.
İdrar kanalında nekroz ve darlıktan ve böbrek damarlarında tıkanıklık ve darlık gelişebilme olasılığından da bahsedelim. Akut rejeksiyon ise nakil sonrası günlerde başlayabilir ve takip eden aylar ve yıllar içinde de azalan sıklıkla olsa da görülebilir.

Operasyona Bağlı Komplikasyonlar
Operasyon sırasında ya da sonrasındaki ilk saatlerde operasyon alanında kanama olabilir.
Aynı dönmede toplardamarlarda bir pıhtı oluşup sistemik dolaşıma geçebilir.
İdrar kanalından idrar kaçağı ve iltihap ortaya çıkabilir.
Nakledilen organ çalışmayabilir ya da geç işlev görmeye başlayabilir.

Red (rejeksiyon) Nedir?
Böbrek nakli sonrasında görülebilecek en ciddi komplikasyon böbrek reddidir. Vücudun bağışıklık sistemi bakteriler ya da yabancı cisim gibi tüm yabancı madde ve dokulara karşı vücudu savunur. Bu savunma sistemi başka bir kişiden nakledilen dokuları da "yabancı" olarak algılayabilir ve bu yabancı dokuyu ortadan kaldırma çabasına girebilir. Bu komplikasyonun ortaya çıkma riskini en aza indirmek için nakil öncesi kan ve doku tipi uyumlarınıza bakılır ve operasyondan sonra bağışıklık sisteminizi baskılayıp kontrol altına alan ilaçlar kullanılır. Bununla birlikte bu ilaçlara rağmen nakilden sonraki herhangi bir zamanda rejeksiyon ortaya çıkabilir. En sık ilk üç ay içinde görülür. En önemli nedeni bağışıklık sistemini baskılamak amacı ile kullanmakta olduğunuz ilaçların kan düzeylerinin yetersiz kalmasıdır. Rejeksiyon yeni organınızı hemen kaybedeceğiniz anlamına gelmez. Hekimleriniz rejeksiyon tipine göre gerekli tedavi alternatiflerini size uygulayıp organı korumaya çalışacaklardır.

Üç tip rejeksiyon vardır:
1. Hiperakut Rejeksiyon; organ nakli tamamlandığında hemen ortaya çıkan rejeksiyon tipidir. Çok ender ortaya çıkar. Operasyon öncesi hekimleriniz tarafından yapılan değerlendirme ile buna neden olabilecek kan tipi uyumu ve vücudunuzda nakledilen böbreğe karşı önceden oluşmuş olan antikorların varlığı araştırılmıştır.
2. Akut Rejeksiyon; nakil ameliyatından sonraki birkaç gün içinde ortaya çıkar. Bu günler içinde vücudunuz nakledilen böbreğe karşı reaksiyon geliştirir ve böbreği yabancı bir doku olarak algılamaya başlar.
3. Kronik Rejeksiyon; nakilden aylar hatta yıllar sonra ortaya çıkabilen, yavaş ilerleyen rejeksiyon tipidir.

Rejeksiyon Nasıl Saptanır?
Rejeksiyon atağı olayın başlangıcında, yani erken dönemde saptanabilirse önlenebilir. Bu olayın ilk belirtileri sıklıkla organ nakli ekibiniz tarafından yakalanır. Bu nedenle kontrollerinize zamanında gitmeniz çok önemlidir. Hekimleriniz kan testleri (kan kreatinin düzeyi yükselir) ve gerekirse nakledilen böbrekten ultrasonografi eşliğinde biyopsi alarak rejeksiyonu tanılayabilirler.

Rejeksiyon Nasıl Tedavi Edilir?
Uygun ve zamanında başlanan bir tedavi ile rejeksiyon ataklarının çoğunun önüne geçilebilir. Bazı ataklar evde tedavi edilebilirken bazıları hastanede yatmayı gerektirir. İlk yapılacak şey bağışıklık sistemini baskılayan ajanların kan düzeylerini incelemektir. Gerektiğinde doz ayarlaması yapılır ya da ek ajanlar başlanabilir, devamlı kullandığınız ajan değiştirilip bir başka ajana başlanabilir. Daha ender olarak uygulanan plazmaferez gibi bazı tedavi biçimleri de söz konusudur.

Rejeksiyondan Nasıl Korunulur?
En başta gelen şart düzenli olarak aldığınız bağışıklık sistemini baskılayıcı ilaçlarınızı organ nakli ekibinizin size önerdiği şekilde, belirtilen dozda, düzenli ve her gün aynı saatte almanızdır. Kendi kendinize doz ya da kullanım şeklini değiştirmemeli eğer bir endişeniz varsa ekibinize danışmadan kendiniz önemsiz olduğunu düşündüğünüz değişiklikler bile yapmamalısınız.
Rejeksiyon önleyici ilaçların amacı bağışıklık sisteminizi nakledilen böbreğe zarar vermeyecek kadar baskılamaktır. Bununla birlikte aynı anda organizmayı enfeksiyonlara karşı savunmasız bırakmayacak ve ilaçların istenmeyen yan etkilerini ortaya çıkarmayacak bir doz ve kullanım şekli de hedeflenir. Bu hedefe ancak organ nakli ekibinizle iletişim içinde olarak ulaşabileceğinizi unutmamalısınız.
Ek olarak kullandığınız ilaçın içindeki ajanın kan düzeylerini ve böbrek fonksiyonlarınızı size belirtilen size belirtilen aralıklarla kontrol ettirmelisiniz. Ağız yolu ile alınan bu ilaçların bağırsaklardan emiliminin azaldığı ishal, kusma gibi rahatsızlıklar olduğunda organ nakli ekibinize haber vermeli ve onların yönlendirmelerine göre davranmalısınız.

Kent Hastanesi Organ Nakli'ni desteklemektedir...
Böbrek Nakli Operasyonu Sonrası İyileşme Süreci
İyileşme süreci boyunca serviste hekimleriniz ve hemşireleriniz tarafından bir süre tıbbi gözlem altında tutulursunuz. Düzenli olarak hayati bulgularınız (tansiyon, nabız, ateş), çıkardığınız idrar miktarı, yara iyileşmeniz ve olası diğer istenmeyen durumlar açısından yakın takip altında bulundurulursunuz.

Yeni böbrekleriniz aynı kendi orijinal böbrekleriniz gibi idrar yapmaya başlar. Bu idrar üretimi operasyondan hemen sonra başlayabileceği bazen bir ya da iki haftayı da bulabilir. Canlı vericiden nakledilen böbreğin fonksiyonlarına başlaması daha hızlı olurken kadavradan nakledilen böbreğin fonksiyonlarının başlaması biraz daha uzun zaman alabilir. İdrar çıkış miktarı operasyon sırasında takılan bir idrar sondası aracılığı ile takip edilir. Sondanın çıkarılma süresi iyileşme sürecine göre değişir. Operasyondan birkaç gün sonra Doppler Ultrasonografi ile böbreğinizin kanlanması ve anatomik durumu kontrol edilir. Bu ağrılı bir inceleme değildir ve radyoloji uzmanları tarafından gerçekleştirilir.

Başarılı bir böbrek nakli operasyonundan sonra bağışıklık sisteminiz yeni böbreğinizi yabancı bir doku olarak algılayıp reddetmeye çalışır. Bu tepki beklenen ve normal bir durumdur. Bağışıklık sisteminizin bu reaksiyonunu baskılamak için operasyondan hemen önce ve operasyondan sonra devamlı olarak bağışıklık sisteminizi baskılayan ilaçlar almaya başlarsınız. Sürekli bağışıklık sistemini baskılayan ajanların kullanımı vücudu enfeksiyonlara karşı daha hassas duruma getirdiği için hekimleriniz size ayrıca antibakteriyel, antiviral ve antifungal ilaçlar verecektir. Bu ilaçların ve immun sistemi baskılayıcı ajanların kullanımı ile ilgili organ nakli hemşiresi size detaylı bilgilendirme yapar ve eğitimler verir.

Yara yerinizde ağrı olması operasyondan sonraki ilk günlerde beklenen bir durumdur, bu durum ağrı kesici ilaçlar ile hafifletilmeye çalışılır. Dikişleriniz operasyondan yaklaşık 2-3 hafta sonra operasyon yaranızın iyileşme durumuna göre alınır.

Operasyon sırasında nakledilen böbrek ile idrar keseniz arasındaki üreter adı verilen tüp şeklindeki yapının içine DJ stent adı verilen bir tür ince plastik boru yerleştirilir. Bunun amacı böbrek ile idrar kesesi arasındaki idrar akımını rahatlatmak ve iyileşme sürecinde anastomoz yapılan dokulara yardımcı olmaktır. DJ stent operasyondan bir süre sonra, hekiminizin uygun gördüğü bir zamanda, lokal anestezi altında sisto-üretroskopi adı verilen bir işlem ile çıkarılır.

Kent Hastanesi Organ Nakli'ni desteklemektedir...
Tek Böbrekle Yaşamak
Böbrekler sağlıklı bir yaşam için gerekli birçok görev üstlenirler. Ancak tek bir böbrek de bu görevleri rahatlıkla yerine getirebilir. Mevcut tek böbreğin sağlıklı olması durumunda bu kişiler hayatlarını eksiksiz ve sorunsuz şekilde yaşarlar.

Neden bazı insanlar tek böbreklidir ?
Bazı insanlar tek böbrekli doğarlar. Yaklaşık 750 kişiden birisi tek böbrekli doğar. Doğuştan tek böbreklilik erkeklerde daha sıktır ve sol böbreğin yokluğu daha sıktır.
Diğer sebeplerin başında bir böbreğin cerrahi olarak alındığı ve kişinin tek böbrekli bırakıldığı durumlardır. Kişinin böbreklerinden birisi tıkanıklık, tümör ya da kaza sonucu ciddi yaralandığı için ameliyat ile alınmak zorunda kalabilir. Böbreklerden bir tanesi sevdiğiniz bir kişiye bağışlanabilir.

Hatırlatma : çift böbrekleri doğarsınız ancak mutlak ihtiyacınız tek bir böbrektir. Sağlıklı tek böbrek iki böbreğin görevini rahatlıkla yerine getirebilir. Bir kişi ancak iki böbreği de alındığı zaman hayatını devam ettirmesi için diyaliz ya da böbrek nakli gerekir.
Donör nefrektomi (nakil için canlıdan bir böbreğin alınması ameliyatı) nedeniyle oluşabilecek riskler çok düşüktür. Bunun sebebi olarak vericilerin tam sağlıklı bireyler olmaları ve ameliyat öncesinde çok iyi hazırlanıp araştırılmalarıdır. Çalışmalar donör nefrektomi nedeniyle ölüm riskinin 10,000 donör nefrektomi başına ancak 1 ya da 2 olduğunu ortaya koymaktadır.

Böbrek tek kalınca nasıl değişime uğrar ?
Tek kalan sağlıklı bir böbrek hızla büyür ve çift halindeki böbrek boyutlarına göre daha büyük boyutlara ulaşır. Bu nedenle tek böbrekler normalden daha büyük ve ağır olduğu için travmaya daha yatkın kabul edilebilirler. O nedenle tek böbrekli kişilerin şiddetli temasların olduğu sporlardan kaçınmalarında yarar vardır. Bu tip sporlara boks, güreş, futbol ve binicilik örnek olarak gösterilebilir. Bu tip sporları tek böbreği olan bir kimse yapmak istediğinde ekstra koruma kıyafetleri giymesi tavsiye edilir. Bu kişilerin tek böbreklerini kaybetmenin ciddi sonuçlar doğuracağının bilincinde olması gerekir.

Tek böbrekli kişileri ileride bekleyen sorunlar varmıdır?
Genelde tek böbrekli kişiler bu sebepten dolayı özellikle erken dönemde hiç ya da çok nadiren sorun yaşarlar. Tek böbrekli doğanları ve çocuklukta bir böbreği alınmak zorunda kalınan hastalarda yaklaşık 25 yıl sonra idrarda yüksek protein düzeylerine ve böbrek fonksyonlarında bazı değişikliklere rastlanabilir. Hipertansiyon beklentisi biraz daha yüksek olmakla birlikte böbrek fonksiyon değişiklikleri hafif düzeydedir ve yaşam beklentisinde bir fark yoktur.

Tek böbrekli olmak diyet yapmayı gerektirir mi ?
Tek ve sağlıklı bir böbreği olan bireylerin özel bir beslenme tarzına ya da diyete gereksinimleri yoktur. Bu kişilere toplumun tüm kesimine önerilen sağlıklı beslenme şekli ve yaşam tarzı önerilir

Tek böbreği olan bir kişi ne sıklıkla doktor kontrolüne gitmelidir ?
Yıllık idrar testi ve tansiyon ölçümü yılda bir kez yapılmalıdır ve böbrek fonksiyonları birkaç yılda bir kontrol edilmelidir. Aslında bu öneriler çift böbrekli sağlıklı bireyler için de önerilen yıllık check up protokollerinden farklı değildir.

Kent Hastanesi Organ Nakli'ni desteklemektedir...
İlaç Kontrol Listesi
Aşağıdaki kurallar bütün ilaçlara uygulanır:

İlaçlarınızı her gün aynı zamanda alınız.
Daha iyi hissetseniz bile dozu hiçbir zaman kendi başınıza değiştirmeyin ya da kesmeyin.
Eğer kazayla önerilenden fazla bir doz alırsanız, doktorunuza hemen bildiriniz.
İlacınızın sadece sizin için olduğunu unutmayınız.
Etikette belirtilen son kullanma tarihinden sonra hiçbir ilacı kullanmayınız. Kullanılmayan ilaçları transplant servisine geri götürünüz
İlacınızı alırken ortaya çıkan yeni ya da alışılmadık herhangi bir yan etkiden doktorunuzu ya da transplantasyon ekibini haberdar ediniz.
Doktorunuzun izni olmadan reçetesiz satılan ilaçlardan almayınız.
İlaçlarınızı serin, kuru, ışık almayan ve çocukların ulaşamayacağı yerlerde saklayınız.
Doktorunuz ya da eczacınız aksini söylemediği takdirde ilaçlarınızı buzdolabında saklamayınız.
Hafta sonları veya uzun tatillere girmeden önce veya uzun seyahatlere giderken yanınızda yeteri kadar ilaç olduğundan emin olun.

Kent Hastanesi Organ Nakli'ni desteklemektedir...
İlaç - Yan Etkileri
Bağışıklığı Baskılayıcı İlaçlar :
Vücudunuz nakledilen böbrek dokusunu yabancı olarak algılar ve bağışıklık sisteminiz bu yabancıya karşı vücudu korumak üzere saldırıya geçer. Bağışıklığı baskılayıcı ilaçlar bağışıklık sisteminizin yanıtını zayıflatarak nakledilen böbreğin reddine engel olur. Bununla birlikte, aynı zamanda, bağışıklığı baskılayıcı ilaçlar sizi enfeksiyonlara karşı daha eğilimli kılar. Bu yüzden böbrek reddini engellemek ve enfeksiyona karşı yeterli savunmayı sürdürebilmek için bir dengeye ihtiyaç duyulur.
Neyse ki, nakledilmiş bir organı korumak için gereken bağışıklığı baskılayıcı ilaç miktarı ameliyat sonrasındaki ilk aylardan sonra düşer. Yine de bağışıklığı baskılayıcı ilaçlar, transplantasyondan sonraki birçok yıl boyunca gereklidir ve hiçbir zaman, doktorunuzun izni olmadan, dozları atlamamalı ve ilaç miktarını azaltmamalısınız.

Bağışıklığı baskılayıcı (immunsupresif) ilaçlar transplantasyon ameliyatından sonra ömür boyu kullanılacaktır. Hastaların bu ilaçlara karşı değişik reaksiyonlar vermeleri yüzünden, her bir bağışıklığı baskılayıcı rejim hastanın kişisel ihtiyaçlarına göre düzenlenir. Eğer diğer hastalar sizden farklı ya da daha çok veya daha az ilaç alıyorlarsa endişelenmeyin. Bu gibi durumlarda transplantasyon ekibinize danışmalısınız. Çoğu kişinin verilen tüm yan etkileri yaşamadıklarını ve zamanla dozunuzun azaltılarak daha az yan etki yaşayacağınızı unutmayınız.
Bazı bağışıklığı baskılayıcı ilaçlar yaşam boyu kullanılırken bazıları sadece red (rejeksiyon) dönemlerini tedavi etmek amacıyla kullanılırlar.

Uzun Süreli Kullanılanlar :
• Mikofenolat Mofetil (Cellcept )
Prednisolone (Deltacortril)
• Takrolimus (Prograf)
• Siklosporin (Sandimmun Neoral)
• Sirolimus (Rapamune)
• Mikofenolik asit (Myfortic)
• Kortikosteroidler (prednisolone ve metilprednisolone)
• Everolimus ( Certican )

Kortikosteroidler (kortizon) organ reddini önlemek için ömür boyu kullanılabildiği gibi uygun hastalarda sorun olmadığında ameliyatan sonraki 6 ay içinde kesilebilirler de. Kısa süreli ve yüksek dozlarda kullanımları rejeksiyon tedavisinde gerekir. Kortikosteroidler böbrek üstü bezlerinden doğal yollarla üretilir ve çoğu dokunun normal fonksiyonu için gereklidir. Vücut 24 saatlik bir ritim içinde kortikosteroid üretir; sabahın erken saatlerindeki en yüksek konsantrasyonu gün boyunca bir düşüş izler. İşte bu nedenle, sabahları ilk olarak kortikosteroid ilaçlarınızı almanız gerekir; böylece vücudunuzun doğal ritmini yakalayabilirsiniz. Bazı hastalar kortizonu sabahları tek doz bazıları da sabah-akşam olmak üzere iki kere alabilirler. Kortikosteroidler genellikle siklosporin veya takrolimus ile kullanılırlar.

Kortikosteroidleri Kullanma :
Kortikosteroid dozunuz kilonuza, tıbbi durumunuza ve transplantasyondan sonra geçen zamana göre hesaplanacaktır. Tabletleri öğünlerle birlikte alınız. Tabletleri, eğer günde bir kez alıyorsanız, sabahları kahvaltıda alınız.

Yan Etkileri :
Kortikosteroidlerin kısa süreli yan etkileri aşağıdakileri içerir :
• Enfeksiyona karşı artan yatkınlık, yara iyileşmesinde bozulmalar
• Ateş ve enfeksiyonun diğer belirtilerini baskılama
• Kan şekerinin artması
• Mutluluk halinden sinirlilik ve uykuya meğile kadar değişen ruh hali değişiklikleri
Bazı hallerde depresyon
Uzun dönemde kortikosteroidlerin yan etkileri, ihtiyaç duyulan toplam tedavi dozu ile ilişkili olma eğilimi gösterir. Toplam tedavi dozuna bağlı olarak kortikosteroidler, aşağıdakilere sebep olabilir:
• Vücut yağı dağılımında bir kayma (Ensede yağlanma - şişkin yanaklar, kamburlaşmış sırt)
Kemik incelmesi ve zayıflaması, kas güçsüzlüğü
Yüksek kan basıncına eğilim
Deri kalınlığında azalma ve kolay berelenmeye yatkınlık
• Diyabet
• Gözde katarakt
• Aknede ya da yüz tüylerinin büyümesinde bir miktar artış
• İştah artışı ve sonucunda kilo alımı
• Gastrointestinal yan etkiler, ülser veya mide yanması.

Bu yan etkiler listesi oldukça korkutucu gözükse de, bugünlerde organ reddini engellemek için kullanılan düşük dozdaki kortikosteroidlerle bu kötü yan etkilerin geçmişe göre çok daha az görüldüğünü vurgulamak gerekir. Diğer bağışıklığı baskılayıcı ilaçlarla kıyaslandığında kortikosteroidler bazı avantajlara sahiptir: kemik iliğini baskılamazlar, diğer ilaçlarla birleşim içinde kullanılabilirler ve nakledilen organ üzerine doğrudan zararlı etkileri yoktur.

Önlemler :
Eğer gebelik ya da emzirme dönemindeyseniz bu ilacı almanın yararları, size ve bebeğinize vereceği potansiyel zararlarla karşılaştırılmalıdır. Gebe olduğunuzu düşünüyorsanız doktorunuz veya transplantasyon ekibinize hemen danışın. Kortikosteroidler diğer ilaçlarla kombinasyon içinde kullanılabilirler.

Takrolimus (Prograf) :
Siklosoprin gibi takrolimus da T-hücrelerinin işlevini bloke eder ve bunların böbreğinize saldırarak zarar vermesini engeller. Takrolimus, genellikle kortikosteroidler ve/veya cellcept ile kombinasyon halinde alınır; vücudunuzda dolaşan takrolimus konsantrasyonu bir kan testi ile ölçülür ve sonuçlara göre dozu ayarlanır. İlacınızın dozu giderek azaltılacaktır.
Takrolimus aldığınız ilk birkaç ay boyunca sık sık kan testi olacaksınız; böylece ilacın etkisi kadar yan etkileri de izlenebilecektir.
Takrolimus (Prograf) Kullanımı (0,1-1 ve 5 mg'lık kapsüller)
Dozunuz kilonuza, kan düzeyinize, tıbbi durumunuza, laboratuar test sonuçları ve herhangi bir yan etkinin varlığına göre hesaplanacaktır. Günlük toplam miktar bölünmeli ve 12 saatlik aralarla iki doz halinde alınmalıdır. Kapsülü paketinden çıkarıp bol su ile hemen yutunuz. Kapsüller, öğünlerden bir saat önce veya iki-üç saat sonra alınmalıdır.
Kan tahlili yapılacak ziyaret gününüzde kan örneğinizi verene kadar takrolimus almayınız. Yanınızda ilacınızı getirmeyi unutmayınız ki, kan testini yaptırır yaptırmaz içebilirsiniz.

Yan Etkileri:
Takrolimusun yan etkileri şunlardır:
Böbrek fonksiyonlarında bozukluk
• Yüksek tansiyon
• Uyku düzensizliği
• Diyabete yatkınlık
Ellerde ve ayaklarda uyuşukluk ve karıncalanma
• El titremesi (tremor)
• Baş ağrıları
Bu yan etkilerin çoğu takrolimusun dozu düşürülerek ortadan kaldırılabilir ya da azaltılabilir. Muhtemelen bu yan etkilerin hepsini birden ya da en azından çoğunu yaşamayacağınızı ve zamanla aldığınız doz düştükçe daha azının ortaya çıkacağını unutmayın.
Takrolimus sık kullanılan birçok ilaçla ve meyve sularıyla etkileşim gösterir. Herhangi bir yeni ilacı almadan önce her zaman doktorunuz ya da transplantasyon ekibinizin onayını alınız. Bunlara eczanelerden reçetesiz olarak alabileceğiniz ilaçlar da dahildir. Eğer gebelik ya da emzirme dönemindeyseniz bu ilacı almanın yararları, size ve bebeğinize vereceği potansiyel zararlarla karşılaştırılmalıdır. Gebe olduğunuzu düşünüyorsanız doktorunuz veya transplantasyon ekibinize hemen danışın.
Transplant ekibiniz ilacınızı siklosporinden takrolimusa veya takrolimustan-siklosporine değiştirebilir. Bu devam eden doku reddini engellemek veya yan etkileri ortadan kaldırmak amacı ile yapılır. Takrolimus ve siklosporini aynı anda asla almayınız.

Siklosporin (Sandimmun Neoral) :
Dozunuz kilonuza, kan düzeylerinize, tıbbi durumunuza, laboratuar test sonuçlarına ve herhangi bir yan etkinin varlığına göre hesaplanacaktır. Eğer siklosporini günde iki kez alıyorsanız, dozlarınız 12 saatte bir olmalıdır. Kan tahlili yapılacak ziyaret gününüzde kan örneğinizi verene kadar siklosporin almayınız. Yanınızda ilacınızı getirmeyi unutmayınız; böylece kan testini yaptırır yaptırmaz ilacınızı alabilirsiniz. Kapsülleri her gün aynı saatte almalısınız. Kapsülleri kabından çıkarır çıkarmaz yutun. Greyfurt suyu ile asla almayınız.

Yan Etkileri :
Siklosporinin bazı yan etkileri şunlardır:
• Böbrek fonksiyonlarında bozukluk
• Yüksek tansiyon
• Dişeti kalınlaşması
• Kan yağlarında artış
• Kıllanmada artış
• El titremesi (Tremor)
• İshal, kusma ve bulantı gibi gastrointestinal sorunlar
• Karaciğer fonksiyon bozuklukları
• Baş ağrıları

Bu yan etkilerin çoğu siklosporin dozu düşürülünce azalacak ya da yok olacaktır. Muhtemelen bu yan etkilerin hepsini birden ya da en azından çoğunu yaşamayacağınızı ve zamanla aldığınız doz düştükçe daha azının ortaya çıkacağını unutmayın.

Siklosporin sık kullanılan birçok ilaçla etkileşim gösterir. Herhangi bir yeni ilacı almadan önce her zaman doktorunuz ya da transplantasyon ekibinizin onayını alınız. Bunlara eczanelerden reçetesiz olarak alabileceğiniz ilaçlar da dahildir. Eğer gebelik ya da emzirme dönemindeyseniz bu ilacı almanın yararları, size ve bebeğinize vereceği potansiyel zararlarla karşılaştırılmalıdır. Gebe olduğunuzu düşünüyorsanız doktorunuz veya transplantasyon ekibinize hemen danışın.

Kent Hastanesi Organ Nakli'ni desteklemektedir...
Doçent Doktor
Ebru SEVİNÇ OK
Hizmet Verdiği Merkezler
Operatör Doktor
Işık H. ÖZGÜ
Operatör Doktor
Uğur SARAÇOĞLU
Böbrek Nakli İçin Para Ödeyecek miyim?
SGK (Emekli Sandığı, SSK, Bağ-Kur) günümüzde böbrek ve diğer organ nakil giderlerini karşılamaktadır.

Kent Hastanesinin SGK ile böbrek nakilleri konusunda anlaşması mevcuttur. SGK mensubu hastalar, özel sigortası olan hastalar ve anlaşmalı kurum hastaları Kent Hastanesinde herhangi bir ücret ödemeden canlı vericiden ya da kadavradan böbrek nakillerini olabilmektedirler.

Başvuru için 444 53 68 nolu telefonlara ulaşmanız yeterlidir. Böbrek nakli merkezi sorumluları sorularınızı yanıtlayacaktır.

Kent Hastanesi Organ Nakli'ni desteklemektedir...
Böbrek Nakli İşlemlerine Nasıl Başlayacağım?
Bir diyaliz hastası ya da diyalize yakın zamanda girecek bir böbrek hastasıysanız Kent hastanesi Böbrek Nakli Merkezi 'ne başvurmanız yeterlidir.

Böbrek nakli koordinatörü, nefroloji uzmanı ve nakil cerrahları sizinle görüşüp böbrek nakli konusunda sizi bilgilendirecektir ve nakil için uygun olup olmadığınız değerlendirilecektir. Nakledilecek böbrek gönüllü ve uygun, yasanın izin verdiği akrabalardan ya da beyin ölümü gelişmiş kişilerden elde edilir.

Nakil için uygunsanız öncelikle tüm canlı verici adayı akrabalarınız değerlendirilecek ve böbreği size uyumlu bir akrabanız size böbreğini bağışlamaya gönüllü ise onun değerlendirmesinde de sorun olmaması durumunda çok kısa bir sürede böbrek nakliniz gerçekleştirilir.

Yasanın izin verdiği akrabalarınız arasından böbrek bulunamaması durumunda böbrek nakli ekibi sizi ulusal kadavradan böbrek bekleme listesine dahil edecektir. Bunun için böbrek nakli merkezi sizin uyumluluk durumunuzu ortaya koyan bazı testler yapacak ve bu testler (özellikle kan grubu ve doku tipinin belirlenmesi) sayesinde size uygun bir kadavra çıktığında en kısa zamanda size ulaşılacak ve saatler içerisinde nakliniz gerçekleştirilecektir.

Kent Hastanesi Organ Nakli'ni desteklemektedir...
Nakledilecek Böbrek Kimlerden Temin Edilir ?
Böbrek nakli operasyonu için hastanın uygun bir vericiye ihtiyacı vardır. Bu verici canlı ya da kadavra (yaşamı sona ermiş) olabilir.

Canlı Vericiden Böbrek Nakli: Verici sizin yakın ya da uzak akrabalarınızdan biri olabileceği gibi, yakın bir arkadaşınız veya böbreğini ihtiyacı olan bir hastaya bağışlamak isteyen herhangi bir bağış sever de olabilir. Türkiye Cumhuriyeti yasalarına göre 4. dereceye kadar kan ve kayın hısımlarından böbrek alınıp hastaya nakledilebilir. Ülkemizdeki geçerli yasalara göre akraba olmayan canlı verici adaylarının bağışı ancak belli bazı kıstasların varlığı durumunda kabul edilebilir, bununla birlikte bu durum sosyal ve etik açıdan sorunlara neden olabileceği için ülke genelinde uygulanması çok yaygınlaşmamıştır.

Gönüllü kişide yapılan ayrıntılı bir tıbbi değerlendirme ile bir böbreğinin alınmasında herhangi bir sakınca ya da engelin olup olmadığı araştırılır. Tıbbi değerlendirmenin içeriği şu şekildedir:

Vücuttaki kalp, akciğer, sindirim sistemi gibi hayati önem taşıyan organların fonksiyonları ve yapıları değerlendirilir. Bu değerlendirme organ nakli ekibindeki nefrolog tarafından ve onun liderliğinde gerçekleştirilir.
Böbreklere yönelik incelemeler yapılarak böbreklerin yapısı, işlevsel durumları, böbreği besleyen damarlarının durumu, idrar boşaltım yolları ile ilgili kontroller yapılır.
Ruhsal durumu psikolog tarafından değerlendirilir ve gerçekten gönüllü olup olmadığı, verici üzerinde herhangi bir sosyal baskının varlığı sorgulanır.

Eğer tüm incelemeler uygunsa gönüllü kişinin böbrek bağışlamasında bir sakınca olmadığına karar verilebilir.

Kadavradan Böbrek Nakli: Kadavra vericilerin çoğunu genellikle trafik kazası, beyin kanaması, beyin tümörü veya kalp krizi gibi ciddi hastalıklar nedeniyle yoğun bakımda izlenen, solunum cihazına bağlı ve beyin hasarı nedeniyle beyin ölümü gerçekleşmiş ve tıbbi açıdan kanıtlanmış beyin ölümü tanısı alan hastalar oluşturur. Beyin ölümü gelişen bu kişilerin organlarının alınabilmesi için ailelerinin izin vermesi yasal bir zorunluluktur. Yapılan incelemeler ile organı alınan kadavra vericinin herhangi bir bulaşıcı hastalık, günümüz olanakları ile saptanabilen bir kanser veya böbrek hastalığına sahip olmadığı göstermelidir. Uygun şartlarda çıkartılan ve özel koruma sıvılarında korunan böbrekler beyin ölümü gerçekleşen kişiden alındıktan sonra en kısa sürede alıcıya nakledilmeye çalışılır. Ülkemizde kadavradan organ bağışı son derece az olduğu için uzun bekleme listeleri vardır.

Her iki tip böbrek naklinin kendine özgü avantajları ve dezavantajları mevcuttur. Gelişmiş ülkelerde canlı vericilerin sayısı artmaktadır. Canlı vericilerin kullanılmasıyla kadavra başarısına göre biraz daha yüksek başarı oranları elde edilmiştir. Canlı bağış bazı hastaları uzun bekleme listesinden ve hatta diyalizden koruyabilmektedir. Günümüzde, dünyadaki tüm böbrek nakli operasyonlarının %20-25’i canlı vericilerle uygulanmaktadır. Vericilerin çoğu genetik olarak akrabadır. Yine de, küçük ama giderek artan sayıda olguda, vericiler genetik olarak ilişkili değildir ve eş, arkadaş veya duygusal olarak bağlı diğer kişileri içermektedir. Canlı vericilerin yakın akraba olması tercih edilir. Yakın akrabalarda (kardeş, anne, baba, çocuk) uyumlu böbrek olma olasılığı daha fazladır. Akraba olmayan kişilerde uyumlu böbrek bulunması olasılığı düşüktür. 18 yaşından küçükler böbrek vericisi olarak kullanılamazlar. Bir insanın böbrek vericisi olması için gönüllü olması gereklidir, hiç kimseden zorla organı alınamaz. Etik ilkeler canlı vericilerin zorlanmamış olmasını ve herhangi bir mali kazanç sağlanmamasını zorunlu kılar. Canlı bağış olağanüstü değere sahip bir “hediye” olarak düşünülmeli ve uygun bir verici bulunduğunda hemen gerçekleştirilmelidir.

Canlı vericiden yapılacak olan böbrek nakli, hastaya yardım etmek için sağlıklı bir kişiyi büyük bir cerrahi riske maruz bırakan, vericinin bedensel ve ruhsal sağlığının etkilenebileceği olağandışı bir olaydır. Bu nedenle hem verici hem de alıcının yapılacak operasyonun yarar ve zararları açısından çok iyi değerlendirilmesi şarttır.

Tüm olgularda vericinin böbrek işlevleri bir nefrolog tarafından değerlendirilir. Verici isteklendirme, zindelik ve ameliyatın risklerini anlama yeteneği açısından bir psikiyatrik ve ayrıntılı bir tıbbi değerlendirmeden geçirilir, böbreğinin alınmasının kendisinde bir sorun oluşturup oluşturmayacağı araştırılır.

Potansiyel vericinin değerlendirmesi tam bir öykü ve fizik muayene, rutin laboratuar testleri ve Epsitein-Barr virüsü (EBV), herpes virüsü, sitomegalovirüs (CMV), insan immün yetmezlik virüsü (HIV) ve hepatit B virüsü (HBV) ve hepatit C virüsü (HCV) için serolojik değerlendirmeyi içerir. Rutin değerlendirmenin bir parçası olarak, idrar analizi ve idrar kültürünün yanında böbrek fonksiyonlarını değerlendirmek ve protein atılımını ölçmek için 24 saatlik idrar toplanır. Hipertansiyon şüphesi varsa, en az üç ila on farklı zamanda tansiyon ölçümü yapılır.

Böbrek ve idrar yolları sistemini görüntülemek için renal arteriografi yapılması zorunludur.

Vericiler birçok nedenden dolayı uygunsuz olarak değerlendirilebilir.

Canlı Vericiler İçin Dışlama Kriterleri
Kesin Dışlama Kriterleri
18 yaşından küçük olmak
Kontrol edilemeyen hipertansiyon
Diabetes mellitus (Şeker hastalığı)
İdrar normalden fazla protein saptanması, Proteinüri (24 saatlik idrarda 300 mg ın üzerinde protein varlığı)
Böbrek fonksiyonlarında sorun olması (Yaş için normal aralığa göre anormal glomerüler filtrasyon hızı)
Mikroskopik hematüri (idrarda kan hücrelerinin saptanması)
Yüksek tromboemboli (pıhtı oluşturma) riski
Çift taraflı böbrek taşı öyküsü
HIV testinin pozitif olması (AİDS hastalığı)
• Tıbbi olarak anlamlı rahatsızlık (kronik akciğer hastalığı, yakın geçmişli kanser, kalp hastalığı, aktif bulaşıcı hastalık varlığı, ileri karaciğer hastalıkları, ciddi kalp hastalıkları, idrarın akımına engel bir hastalığın varlığı, aktif mide ülseri)

Göreceli Dışlama Kriterleri
Aktif kronik infeksiyon (örneğin tüberküloz, hepatit B/C, parazit)
Aşırı kilo (ideal vücut ağırlığının %30’un üzerinde olması)
Psikiyatrik bozukluklar

Psikiyatrik bozukluğu olan vericiler bir psikiyatrist tarafından önerilen işlemi anladığına ve kabulüne ilişkin kapsamlı olarak değerlendirilmelidir.

Böbrek transplantasyonu yapılabilmesi için alıcı ile verici arasında ABO kan grubu sisteminde uyum olmalıdır; O kan grubu herkese böbrek verebilir, AB kan grubu herkesten böbrek alabilir.

Rh sisteminin ise bir önemi yoktur; yani Rh negatif bir kişi Rh pozitif bir kişiden böbrek alabilir.

Alıcı ile verici arasında uyum aranan ikinci sistem, doku grubu olarak bilinen HLA sistemidir. HLA sistemi doku uygunluk antijenlerini içerir. Böbrek transplantasyonunda önemli olan A, B ve DR antijenleridir ve her insanda ikişer tane bulunur. Böbrek transplantasyonunda en iyi sonuç doku uygunluk antijenlerinde tam uyum olduğu durumlarda alınmaktadır; vericide alıcıda olmayan DR, B, A antijenleri arttıkça alıcının böbreği reddetme olasılığı artmaktadır.

Günümüzde, organ bağışı için yaş sınırı sabit değildir. Geleneksel olarak, 55 yaşın üzerindeki olguların uygun olmadığı kabul edilmektedir, ama dünya çapında transplant organlarının yetersiz sayıda olması daha önceleri kabul edilen sınırlardan daha yaşlı kadavra organlarının kullanılmasına yol açmıştır. Organ bağışı için yaş aralığı açısından son 10 yıl içinde gözlenen en büyük değişim üst yaş sınırının yükselmesidir. Altmış beş yaş üzerindeki vericilere ait transplant böbrekleriyle alınan sonuçlar kısa dönemde genç organlardan elde edilen sonuçlarla benzerlik göstermektedir. Ancak, uzun dönem böbrek sağ kalım oranı daha azdır. Bu nedenle, günümüzde bağış için mutlak yaş sınırlaması yoktur. Yine de, yaşlı vericiler daha çok eş zamanlı hastalık sergilediklerinden, dikkatli seçim yapılmalıdır.

Kent Hastanesi Organ Nakli'ni desteklemektedir...
Çapraz Nakil

Günümüzde yakınları böbrek bağışlamak istediği halde kan grubu uyumsuzluğu olduğu için bu isteğini gerçekleştiremeyen bir grup hasta ve hasta yakını mevcuttur. Her ne kadar kan grubu uyumu olmayan nakiller yapılabilir ise de, bu uygulamada başarı şansının daha az olması ve bu tür nakillerde kullanılan ilaç ve bakım giderlerinin yüksek olması nedeniyle tercih edilmez. Vericisi olduğu halde böbrek nakli yapılamayan bu hastalarda kan grubu uyumu olmadan böbrek nakli yapılabilmesi “çapraz nakil” (takas nakil, böbrek kardeşliği, paired donation) adı verilen uygulama ile mümkün olabilir. Bu yöntem ile verici akraba böbreğini tanımadığı bir başka hastaya vererek kendi yakınını kadavra listesinden çağırılma beklentisinden kurtarır ve böylece bu beklentinin uzaması nedeniyle oluşabilecek yaşamın sona ermesi dahil böbrek yetmezliğinin ortaya çıkaracağı istenmeyen bir çok sağlık sorunundan da kurtarmış olur.

Kan grubu A veya B olan hastalar kan grubu uyumlu vericileri olmaması durumunda çapraz nakil adayı olabilirler. Gönüllü bir akraba vericisi olmasına rağmen kan ve doku uyuşmazlığı nedeniyle kendi akrabası olan vericisinden böbrek alamayan hastaların, aynı durumdaki bir başka çift ile eşleşerek birinin vericisinden diğerinin alıcısına böbrek nakli yapılması uygulamasına “çapraz nakil” adı verilir.

Kan grubu A olan bir nakil adayı hastanın (Alıcı A), kan grubu B olan bir verici yakını (Verici A) olduğunu düşünelim. Diğer ailede ise kan grubu A olan bir verici (Verici B) ile kan grubu B olan bir alıcı (Alıcı B) olsun. Her iki ailenin yakınları arasında kan uyumu olmadığı için yakınlarından böbrek nakli yapılamaz. Bununla birlikte, çapraz nakil uygulaması ile kan grubu B olan sağlıklı hasta yakının (Verici A) böbreğini kan grubu B olan (Alıcı B) tanımadığı bir başka diyaliz hastasına verebilme şansı ortaya çıkar. Birbirini tanımayan iki farklı aile üyelerinin birbirlerine böbrek vermesi söz konusu olduğu için bu duruma “böbrek kardeşliği” adı da verilmektedir.

Kan grubu O veya AB olan hastaların çapraz nakil olma şansı daha düşüktür ve durum biraz daha karmaşıktır. Örneğin; alıcısı O ve vericisi A grubu olan çift ile alıcısı A ve vericisi O grubu olan çifti düşünelim. Alıcısı O ve vericisi A grubu olan çiftin vericisi sadece A grubu alıcıya böbrek verebilirken, alıcısı A ve vericisi O olan çiftin vericisi hem A grubu akrabası olan alıcısına hem de O grubu alıcı olan yabancıya böbrek verebilir. Çapraz nakil kararı alındığında ise O grubu verici kendi yakını olan A grubu alıcıya rahatlıkla böbreğini verebilecekken tanımadığı ve akraba olmadığı O grubu alıcıya böbreğini verir. Bu durum ilk bakışta gerçekleşmesi güç, gönüllü olunamayacak bir seçenek gibi görünse de çiftler arasında böyle bir değişimi tercih edebilecek olan gönüllüler olabilmektedir. Bu durumda O grubu verici böbreğini kendi yakınına verebilecek iken tanımadığı bir başka hastaya vermeyi kabul ederek fedakârlık etmiş, A grubu verici ise böbreğini olağan çapraz nakildeki gibi bir başkasına vermiş olur.

Böbrek kardeşliği sadece ABO kan grubu uyumsuzluğunu çözmek için değil, aynı zamanda cross tetkiki uygunsuz çıkan çiftler arasında nakil yapılabilmesini sağlamak için de önemli bir seçenektir. Bu durumda nakil için alıcı ve vericinin kan grupları da dahil tüm kriterlerin uygundur, ama “cross-match” tetkiki pozitif çıkar ve nakil yapılması mümkün olamaz. Bu durumda olan iki benzer çift arasında çapraz olarak “cross-match” tetkiki negatif çıkarsa çapraz nakil ile her iki hastada sağlıklarına kavuşabilirler.

Alıcı ve verici arasındaki doku uyumunu daha çok arttırabilmek için çapraz nakil uygulanması ile ilgili çalışmalara tüm dünyada daha çok önem verilmektedir. İlk kez Kore’de uygulanan çapraz böbrek nakli zamanla yaygınlaşmıştır. Bu yöntemin hızla artırılması, böbrek nakli yapan ekiplerin çoğalması ülkemizdeki böbrek bekleme listelerinin azalmasını ve böbrek yetmezliği olan diyalize bağlı hastaların sağlıklarına daha erken kavuşmalarını sağlayacaktır. Ülkemizde böbrek nakli için bekleyen hastaların büyük çoğunluğunun nakil yapılamadan hayatlarını kaybettiği düşünülürse bu uygulamanın önemi daha iyi anlaşılır.

Bu uygulamanın gerçekleşebilmesi için canlı vericisi olan ancak kan grupları uyuşmayan nakil adayı kişilerin verici yakınları ile birlikte nakil merkezlerine başvurmaları gerekmektedir. Çapraz nakil süreci eksiksiz bir koordinasyon ve ciddi bir inceleme gerektirir.

Hasta ve ailesinin çapraz nakil isteğini kayıtlı olduğu nakil merkezine belirtmesi gereklidir. Böbrek nakli merkezlerinde çapraz nakil isteği olan hasta listelerinden yola çıkılarak hastaların verileri eşleştirilir.

Uygun olan çiftlere bilgi verilerek görüşmeye davet edilir, aileler tanıştırılır. Her iki ailenin de onayı olması durumunda kişilerin sağlık durumları incelenerek nakil süreci başlatılır.

Çapraz nakilde her iki verici ameliyatı aynı anda başlar, böbrekler aynı anda çıkartılır, alıcılar aynı anda operasyona alınır ve nakil işlemi aynı gün gerçekleştirilip süreç tamamlanır.

Bu yöntem uygun çiftler bulunursa 2 den fazla çifte de uygulanabilir.

Kent Hastanesi Organ Nakli'ni desteklemektedir...